Mark de Boer: ‘Tijdens lange wandelingen zie je meer’

Van huis uit is Mark de Boer een echte Groninger, maar na zijn studie vertrok hij al snel naar de Randstad. Daar vervulde hij verschillende functies in de publieke sector, totdat hij in 2022 werd benoemd tot Plaatsvervangend Secretaris Generaal bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In die hoedanigheid is hij verantwoordelijk voor maar liefst twaalf nationale uitvoeringsorganisaties. Om zijn hoofd leeg te maken, wandelt hij graag in de natuur. Daarom besloot hij zich in te schrijven voor de Comenius Wandeling: een leergang die precies bleek te bieden waar hij naar op zoek was.

In zijn functie als bestuurder is goed luisteren en kijken essentieel, vertelt Mark, en dat is nu net waarom de Comenius Wandeling hem zo goed is bevallen. ‘Ik maak privé graag lange wandelingen in de natuur en dan valt het me altijd op hoeveel meer je ziet dan tijdens een ommetje. Je ziet dan details die je anders over het hoofd ziet. Zo vergaat het me ook in mijn werk als bestuurder. Je gunt jezelf niet altijd de tijd om afstand te nemen, maar als je dat wel doet, zie en hoor je zoveel meer.’

Ruimte geven door een stap terug te zetten

Mark maakte kennis met Comenius in 2013, toen hij de eerste versie van de leergang Wijsheid in Leiderschap volgde. ‘Tijdens die leergang leerde ik dat ruimte geven niet hetzelfde is als loslaten: je blijft verantwoordelijk, maar hoeft niet alles zelf te sturen.’ Ik was net voor de derde keer vader geworden en besefte hoe belangrijk het is om mensen de ruimte te geven om hun eigen pad te vinden. Door zelf een stap opzij te doen, ontstaat ruimte voor anderen om een stap naar voren te zetten.’

Wandelend je innerlijke kompas herijken

De kennismaking met Comenius beviel Mark zo goed dat hij in 2019 besloot deel te nemen aan de Comenius Wandeling. Hij had in die periode behoefte om zijn innerlijke kompas te herijken. Zowel de fysieke als de mentale kant van de Comenius Wandeling is hem goed bevallen. ‘Het bijzondere van samen wandelen is dat alles heel menselijk en gelijkwaardig wordt. Vroeg of laat komt dan het gesprek over waarom je hier bent. Wat is jouw reden om mee te doen aan deze leergang? Dan helpt het als er naast jou iemand loopt die naar je luistert.’ Een ervaren moderator die de deelnemers tijdens het wandelen een spiegel voorhoudt, is in zijn ervaring van groot belang. ‘Ik vond de gesprekken met onze moderator heel prettig, zowel in de groep als individueel. Hij stuurde vanuit een innerlijke bron en liet ons met zijn eigen sleutelverhaal zien hoe je jezelf voorbij kunt lopen en dan toch overeind kan blijven.’

Meerwaarde van de groep

Ook de diverse samenstelling van de groep, die nog jaarlijks een dag samen gaat lopen, heeft wat Mark betreft grote meerwaarde. ‘Het spectrum aan perspectieven was heel breed, waardoor je veel van elkaar kunt leren. Zo hadden we een deelneemster die tijdens de leergang besloot een totaal andere carrièrekeuze te maken. De manier waarop zij zich heeft getransformeerd vind ik bewonderingswaardig en heeft me ook weer veel over mezelf geleerd. Waarom zou je altijd exact blijven doen wat je al deed? Waarom zou de volgende stap een logische moeten zijn? Er zijn zoveel andere keuzes die je kunt maken en die je na enige ontberingen weer comfort kunnen brengen.’

De waarde van afstand nemen

Nog vaak denkt hij terug aan een oefening waarbij alle deelnemers een fragment van een gedicht kregen en vervolgens een uur lang moesten wandelen zonder met elkaar te praten. ‘Ik was eerst teleurgesteld, want ik miste context. Hoe moest ik die twee dichtregels plaatsen? Waar keek ik naar? Op een gegeven moment kon ik die frustratie achter me laten en echt kijken naar wat die regels met mij deden. Toen we aankwamen bij een kerkje in de omgeving van Nijmegen ontspon zich juist door dat uur van wandelen in stilte een heel bijzonder gesprek. Afstand nemen doet iets met je. Ik pas die les nog vaak toe. Stukken die ik heb gelezen leg ik bij voorkeur twee dagen weg voordat ik erop reageer. Door afstand te nemen van de materie die voorligt ga je de waarde van zo’n tekst als geheel zien en ontdek je waar je naartoe wilt.’

Bijzondere ontmoetingen onderweg

De Comenius Wandeling heeft hem geholpen nieuwe inzichten op te doen en inspiratie te halen uit bijzondere ontmoetingen onderweg. ‘Als bestuurder ben je vaak druk met de waan van de dag.’ Tijdens de Wandeling valt dat allemaal van je af. Je bent al blij om bij aankomst in het hotel je benen even te strekken en een douche te nemen. Je hebt dan geen luxe nodig, alleen een beetje comfort.’ Ook de mooie gesprekken met sprekers op pleisterplaatsen onderweg en ‘s avonds bij het haardvuur zijn hem bijgebleven. ‘Ik denk nog vaak terug aan de trompettist die ons vertelde over zijn muziek, zijn trompet en zijn leven. Ik heb zelf dwarsfluit gespeeld en begreep meteen wat hij bedoelde toen hij vertelde hoe je rustig kan worden door de stand van je gehemelte aan te passen. Als ik onder spanning sta tijdens lastige vergaderingen heb ik daar veel aan. Niemand die er iets van merkt, maar mij geeft dat rust.’

Het juiste doen voor iedereen

Terugkijkend op de leergang denkt Mark vaak terug aan zijn kennismaking met de bespiegelingen van keizer Marcus Aurelius. ‘Zijn geschriften blader ik nog vaak even door. Hij schreef die inzichten 2.000 jaar geleden op, maar ze zijn in onze tijd nog steeds buitengewoon inspirerend. ‘Je hebt niet alles wat er om je heen gebeurt in de hand, maar wel hoe je je ertoe verhoudt. Voor mij betekent dit dat ik in mensen het goede probeer te blijven zien én mezelf steeds afvraag: wat raakt mij, waar sta ik voor en wat vraagt dat van mijn handelen? Zo houd je het bestuurlijk het langst vol: rationeel kun je altijd beslissen op basis van wat je denkt, maar in hoeverre past zo’n beslissing bij je eigen innerlijke kompas? Die opgave leg ik mezelf elke dag op. Uiteindelijk wil ik een context creëren waarin iedereen zichzelf kan zijn.’