Civielesamenlevingen

Hoewel het Midden-Oosten lange tijd werd voorgesteld als een gebied vol geopolitieke conflicten, sociaaleconomische crises en onzekerheid, worden de geschiedenis en het heden ervan ook gekenmerkt door het streven van de bevolking naar vrede, gerechtigheid en welzijn. De Arab Renaissance for Democracy and Development (ARDD) is zowel een persoonlijk als een collectief verhaal over pogingen om de samenlevingen in de regio, te beginnen in Jordanië, te versterken in het ontwikkelen van hun handelingsvrijheid en kennis over zichzelf en de wereld.

Ons verhaal: van reageren op crises naar een ‘renaissance’ bedenken en verwezenlijken
Er is weinig aandacht geweest voor vrije civiele instellingen (civil society) in de Arabische wereld en hun rechten. Het gebrek aan goede institutionele kaders en een infrastructuur die in de basisbehoeften van mensen kan voorzien, heeft vaak een negatieve invloed gehad op de stabiliteit van onze regio. Als we beter kijken naar de geschiedenis en samenstelling van lokale civiele samenlevingen in de regio, zien we echter dat mensen heel graag collectieve reacties en ideeën willen ontwikkelen om hun omstandigheden te verbeteren.

We bevonden ons in een soortgelijke situatie toen we begonnen te werken aan wat later uitgroeide tot de huidige structuur van de ARDD. Toen ik begin 2000 samenwerkte met een internationale organisatie die steun biedt aan Palestijnse vluchtelingenkampen in Jordanië en in de regio, begon ik de ongelijkheid te zien in de diensten en middelen die aan Palestijnse vluchtelingen werden verstrekt. Ondanks dat er in het land dertien kampen waren die door de UNRWA werden beheerd, kregen de bewoners maar weinig middelen en steun van lokale, regionale of internationale partijen. Het gebrek aan adequate diensten voor vluchtelingen werd duidelijker na de Irakoorlog en de komst van 2 miljoen Iraakse vluchtelingen in Jordanië. Het was toen dat meer internationale organisaties de vluchtelingencrisis in het land begonnen aan te pakken, maar ze merkten dat ze geen ervaring hadden met het rechtssysteem.

Als advocaat en werkzaam bij een andere internationale organisatie begon ik mensen en middelen te mobiliseren om, samen met een groep collega’s, juridische expertise te bieden aan vluchtelingen en organisaties die hen hielpen. We creëerden de basis van wat later de ARDD zou worden. De weg naar onze huidige organisatie was niet gemakkelijk, vooral niet in de eerste jaren, omdat we te maken kregen met kritiek vanwege ons pro bono-werk. Dergelijke uitdagingen hebben ertoe geleid dat wij in 2008 onze organisatie stevig konden neerzetten als rechtshulporganisatie. Steeds beter begrepen we dat de problemen waarmee vluchtelingen en gemarginaliseerde samenlevingen in onze regio worden geconfronteerd, geworteld zijn in bredere concepten en mandaten, zoals de ongelijkheid in mondiale gerechtigheid jegens onze regio, gebrekkige systemen die mensen geen toegang tot gerechtigheid bieden, en veel verpletterde dromen en ambities van generaties jongeren die vastzaten in conflicten en door de mens veroorzaakte rampen. Dit gaf ons in de tweede fase van ons project de inspiratie om in onze naam het idee van een ‘renaissance’ te benadrukken, om te wijzen op onze wens om vernieuwing in de regio te bedenken, in praktijk te brengen en te verwezenlijken. Onze visie draait om het streven naar en het ons eigen maken van hulpmiddelen, strategieën en ideeën, die op de plaatselijke situatie geënt zijn en die ons handelen bepalen. Hierdoor kunnen we, door lokaal ontwikkeling te bieden en kennis te produceren, de basisbehoeften en mensenrechten van onze samenleving ondersteunen.

Het verbeteren van de positie van vrouwen, jongeren en de civiele samenleving
De periode 2011-2013, door velen aangeduid als een ‘Arabische Lente’, onderstreepte de complexiteit van de sociale, economische en geopolitieke dynamiek in onze regio. Het werd nog duidelijker wat er in onze samenlevingen ontbrak en welke richting we op moesten. De Syrische Burgeroorlog en de daaruit voortvloeiende nieuwe vluchtelingenpopulatie in Jordanië benadrukte de belangrijkste kwesties waar het werk van ARDD zich vandaag de dag op richt: zoals de agenda voor Vrouwen, Vrede en Veiligheid, rechtstoegang en de verbetering van de positie van jongeren en vrouwen. Deze doelstellingen hangen nauw samen, omdat ze betrekking hebben op het versterken van de vrije civiele instellingen, haar relatie met de staat en de internationale gemeenschap, en dus haar rol bij het ondersteunen van vrouwen en jongeren bij het bekleden van leiderschapsposities waarin ze invloed kunnen hebben op het vormgeven van de sociale en politieke hervormingen die nodig zijn in hun landen.

Lessen die we hebben geleerd
Mijn persoonlijke ervaring bij het opzetten en leiden van ARDD heeft mij relevante lessen geleerd over het belang van een hecht team, waarin vrouwen de kern vormen, elkaar ondersteunen en in goede harmonie samenwerken met hun mannelijke collega’s. In die zin is ARDD een collectief project, samengesteld uit alle netwerken en medewerkers, van verschillende nationaliteiten, leeftijden en achtergronden, waar we van elkaar leren en elkaar aanmoedigen om nooit op te geven en te volharden in het nastreven van onze visie op groei en welzijn voor ons land en onze regio.

Biografie

Samar Muhareb is de CEO van de Arab Renaissance for Democracy and Development (ARDD). Zij heeft een BA in de rechten en een master in Human Rights and Human Development. Met meer dan 20 jaar ervaring in het werken voor de ontwikkelings- en humanitaire sector is Samar een expert op het gebied van mensenrechten, vluchtelingenzaken, humanitaire hulp en het verbeteren van de positie van vrouwen in Jordanië en het Midden-Oosten. Daarnaast ondersteunt zij actief initiatieven die zijn gericht op politieke en sociale hervormingen in de Arabische regio. Samar is als spreker verbonden aan Comenius’ Diversity in Leadership course.

Lees meer over de leergang Diversity in Leadership